«Εικαστικές σκέψεις Βοιωτών δημιουργών για το 1821»

 Μια εικαστική έκθεση σταθμός

με αφορμή την εθνική επέτειο της 25^ης Μαρτίου

και την τοπική επέτειο της 1^ης Απριλίου 182

 

 *Πάνσυ Γιαφέντη

Από το 2019

μια άτυπη ομάδα πολιτών,

που δεν είναι ούτε σύλλογος ούτε επίσημος φορέας,

έχει καταφέρει,

αθόρυβα αλλά σταθερά,

να φέρει μια νέα πνοή

στα δημόσια δρώμενα της Λιβαδειάς.

 

Η ομάδα, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως Λαϊκό Πανεπιστήμιο με την επωνυμία «Τροφώνια Ακαδημία», μας υπενθυμίζει πως η αντίληψη του πολίτη ως ενεργού μέλους μιας οργανωμένης κοινωνίας, αντίληψη αυτονόητη στην κλασική ελληνική αρχαιότητα, αποτελεί εξαίρεση και ζητούμενο στις μέρες μας. Ο θεσμός του Λαϊκού Πανεπιστημίου, από την άλλη, γνωστός από τον 19^ο αιώνα (στην Ελλάδα ιδρύεται το 1865 το πέμπτο κατά σειρά Λαϊκό Πανεπιστήμιο στην Ευρώπη από την "Εταιρεία των Φίλων του Λαού), φαίνεται πως δεν αρκεί πλέον να επιδιώκει απλώς κάλυψη της συνεχώς διογκούμενης ανάγκης των πολιτών για αυτομόρφωση αλλά οφείλει εφαλτήριο δράσης. 

Κόντρα στην αποπολιτικοποίηση της εποχής, την αδυναμία ή αδιαφορία μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού να εμπλακούν στον καθορισμό των βασικών επιλογών που αφορούν την κοινωνία, η Τροφώνια Ακαδημία φιλοδοξεί να αποτελέσει για την πόλη της Λιβαδειάς έναν πυρήνα ενεργών πολιτών, οι οποίοι θα συμβάλλουν εθελοντικά,  με τις γνώσεις και τις δεξιότητές του ο καθένας, στην επεξεργασία λύσεων για την αντιμετώπιση συλλογικών προβλημάτων, την  αξιοποίηση ευκαιριών, την διερεύνηση της τοπικής ιστορίας, την προσέγγιση θεμάτων τοπικού ενδιαφέροντος, την αξιοποίηση και ανάδειξη του έμψυχου δυναμικού της πόλης. Μέσα από την επιστήμη, την τέχνη, τον πολιτισμό και σε συνεργασία με φορείς και συλλόγους της πόλης στοχεύει στο να μεταστοιχειώσει τη δράση της σε πολιτική πράξη, που θα αφορά και θα εμπλέκει τον κάθε δημότη χωριστά και όλους μαζί.

 Στο πλαίσιο αυτό, η Τροφώνια Ακαδημία ανέλαβε την πρωτοβουλία να διοργανώσει μια σειρά επετειακών εκδηλώσεων με αφορμή την εθνική επέτειο της 25^ης Μαρτίου και της 1^ης Απριλίου (ημέρα απελευθέρωσης της Λιβαδειάς από τον οθωμανικό ζυγό) κινητοποιώντας ερασιτέχνες και επαγγελματίες εικαστικούς καλλιτέχνες της πόλης και της ευρύτερης περιφέρειας, μετακαλώντας εξέχοντες ομιλητές και προσκαλώντας τον Δήμο Λεβαδέων να θέσει υπό την αιγίδα του την όλη διοργάνωση. Πυρήνα του επετειακού εορτασμού, η οποία διήρκεσε από 23 Μαρτίου έως 6 Απριλίου 2024, αποτέλεσε η εικαστική έκθεση με τίτλο «Εικαστικές σκέψεις Βοιωτών δημιουργών για το 1821».

 Αναγνωρίζοντας την ακατάλυτη και αλληλοτροφο- δοτούμενη σχέση τέχνης και κοινωνίας, πενήντα τέσσερις (54) καλλιτέχνες από τη Λιβαδειά και την ευρύτερη περιοχή, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, συναντήθηκαν εικαστικά, εκθέτοντας στην ειδικά διαμορφωμένη από τους διοργανωτές αίθουσα στο ισόγειο του Νερόμυλου έργα εμπνευσμένα από τον αγώνα του ’21, τα οποία στην πλειονότητά τους φιλοτεχνήθηκαν αποκλειστικά για τους σκοπούς της έκθεσης. Και ήταν η πρώτη φορά που τόσοι ντόπιοι καλλιτέχνες συνυπήρξαν σε μία κοινή έκθεση. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τον καλαίσθητο έντυπο κατάλογο των έργων που συνόδευε την έκθεση, συνέβαλε ώστε η τελευταία να αποτελέσει ένα πρωτοποριακό εικαστικό γεγονός για την πόλη.

 

Η επιτυχία του εγχειρήματος αποδείχτηκε τόσο από την αθρόα προσέλευση των Λιβαδειτών και τα διθυραμβικά τους σχόλια, όσο και από τον μεγάλο αριθμό εκδρομέων οι οποίοι επισκέφτηκαν την έκθεση τα σαββατοκύριακα. Αξιοσημείωτη ήταν και η ανταπόκριση των σχολείων της πόλης. Η ξενάγησή τους στην έκθεση ήταν ένα  ιδιότυπο  μάθημα ιστορίας, το οποίο προσέφεραν στους μαθητές η κα Βασιλική Νιαβή, ιδρυτικό μέλος της Τροφώνιας Ακαδημίας και μία εκ των δύο επιμελητριών της έκθεσης, και η κα Σοφία Τσαμπά, εικαστικός, μέλος της Συντονιστικής επιτροπής και επιμελήτρια επίσης της έκθεσης.

Κατάμεστη ήταν η αίθουσα του συνεδριακού κέντρου Χρ. Παλαιολόγος και στις τρεις  διαλέξεις που δόθηκαν κατά τη διάρκεια της έκθεση.

·        Στις 22 Μαρτίου ο κ. Πέτρος Μακρής, δημοσιογράφος, συγγραφέας και ζωγράφος, μίλησε με θέμα «Έλληνες πατριώτες και φιλέλληνες δημοσιογράφοι και διανοούμενοι στις επάλξεις της επανάστασης του 1821 κατά της οθωμανικής τυραννίας – Η συμβολή του Ιάκωβου Μέγερ».

 Πέτρος Μακρής

 

Στην ομιλία του έκανε μια περιεκτική επισκόπηση του Τύπου κατά την περίοδο του Αγώνα, από τις πρώτες χειρόγραφες εφημερίδες («Εφημερίδα του Γαλαξειδίου», «Εφημερίς Αιτωλική» κ.ά.), τον έντυπο Τύπο ("Ο Φίλος του Νόμου", "Η εφημερίς των Αθηναίων" κ.ά.), περιοδικά όπως ο «Ερμής ο Λόγιος», που εκδίδεται στη Βιέννη από τον Άνθιμο Γαζή, τις ξενόγλωσσες εφημερίδες που προωθούν το όραμα της εθνεγερσίας (" Telegrafo Greco", "L' Abellie greque" k.;a.) με ιδιαίτερη μνεία στον Ελβετό φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβο Μέγιερ, συντάκτης της πρώτης έντυπης εφημερίδας του Αγώνα "Ελληνικά Χρονικά".

 Διονύσης Τσιριγώτης

·   Στις 30 Μαρτίου ο κ. Διονύσης Τσιριγώτης, Επίκουρος Καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων & Διπλωματίας στο Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστήμιου Πειραιώς, μίλησε με θέμα «Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η Ελληνική Επανάσταση». Προσεγγίζοντας με όρους διεθνών σχέσεων και διπλωματίας τον ρόλο του, ο ομιλητής επισήμανε πως ο  Καποδίστριας «λειτούργησε μεθοδικά για την διαμόρφωση των ικανών και αναγκαίων συνθηκών της διττής διάστασης του Ελληνικού επαναστατικού εγχειρήματος: την διεθνή και την εσωτερική, τις οποίες καλείται να συνυφάνει με την τεχνική της διπλωματικής του πράξης, αρχικά ως εξέχον μέλος της Ρωσικής διπλωματικής αποστολής στο συνέδριο της Βιέννης και εν συνεχεία ως Γραμματέας (Υπουργός Εξωτερικών) του κράτους για τις εξωτερικές υποθέσεις της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (1815)».

    Το επετειακό αφιέρωμα στην επανάσταση του ’21 και την απελευθέρωση της Λιβαδειάς ολοκληρώθηκε με την καταληκτήρια εκδήλωση στις 6 Απριλίου, στην οποία καλεσμένος να μιλήσει ήταν ο κ. Αντώνης Μυρωδιάς, γλύπτης και μέλος του Επιμελητηρίου εικαστικών Τεχνών Ελλάδας. Παρότι λόγω αιφνίδιας ασθένειας ο ίδιος δεν παρευρέθη στην εκδήλωση, την εισήγησή του με θέμα «Η εικαστική παραγωγή για τον Αγώνα κατά τον 19ο αιώνα και η συμβολή της στην συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας» μετέφερε στο κοινό η κα Σοφία Τσαμπά.  

  Μέσα από την παρουσίαση συγκεκριμένων εικαστικών έργων της περιόδου του Αγώνα αλλά και μεταγενέστερων, καταδείχτηκε «το πόσο σημαντική μπορεί να είναι αυτή η εικαστική παραγωγή στην ιδεολογική της χρήση από τις εκάστοτε εξουσίες, είτε για την διαμόρφωση επιλεγμένων Προτύπων και Αντιλήψεων είτε – συχνότατα - για την νομιμοποίηση των εξουσιών αυτών. Γιατί η τέχνη δίνει «ζωή», οπτικοποιεί και υλικοποιεί τις ιδέες και τις παραδίδει στην κοινή θέα. Οι εξουσίες πολλές φορές νοηματοδοτούν το καλλιτεχνικό έργο, διαμορφώνουν συγκεκριμένες εκδοχές - που συχνά ξεπερνούν τις επινοήσεις και τις προθέσεις του καλλιτέχνη - και κυρίως το διασπείρουν στην κοινωνία. Με μια εργαλειακή και επαναληπτική χρήση μέσα από την παιδεία, τις τελετουργίες, τον δημόσιο πολιτικό λόγο, διαχέουν και διαιωνίζουν - στο βαθμό που εξυπηρετεί - νομιμοποιητικές ιδέες και πρότυπα».

 Η αυλαία των επετειακών εκδηλώσεων έκλεισε μουσικά, με την Μικτή Χορωδία ΕΡΚΥΝΑ να ερμηνεύει επετειακά και άλλα τραγούδια υπό τη διεύθυνση του μαέστρου  Τοντόρ Καμπακτσίεφ.

Μικτή Χορωδία " Έρκυνα"

 

«Να μην σκέφτεσαι για την πολιτεία σαν να είναι κάτι ξένο, αλλά σαν να είναι κάτι δικό σου»

Τα λόγια αυτά του Δημοσθένη θα μπορούσαν να είναι το μότο του Λαϊκού Πανεπιστημίου «Τροφώνια Ακαδημία», και ευχόμαστε να είναι πολλοί εκείνοι που θα τα συμμεριστούν, ώστε η πόλη της Λιβαδειάς να κάνει χάρη στους πολίτες της ένα δυναμικό άλμα.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε ελεύθερα τις δεκαπενθήμερες συναντήσεις της Τροφώνιας Ακαδημίας, να επικοινωνήσετε ηλεκτρονικά ή να την ακολουθήσετε στα σόσιαλ μίντια:

·                     https://trofoniosakadimia.blogspot.com/

·                     Facebook: Τροφώνια ακαδημία

·                     e-mail: laikopanep@gmail.com

·                     Messenger: Τροφώνια ακαδημία

.                     Youtube:   τροφώνια ακαδημία      

 Φωτογραφίες από τις εκδηλώσεις και την Έκθεση

 

 Ο Δήμαρχος κ. Δ. Καραμάνης

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο Αντ/χης κ.Γ. Ντατσιώτης

            

 

 

 

 

                      

 

 

 

 

 

Τάκης Βαρελάς, ζωγράφος, ομιλητής στα εγκαίνια

 

 

 Η Διευθύντρια Α/θμιας Εκπ/σης ν. Βοιωτίας 

κ. Π. Σιδερά - Χουλιάρα

                                                                      

             

 

 

 

            

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Βίντεο της έκθεσης: 

 

 

 ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ  PDF: 

https://drive.google.com/file/d/1Ph5VNIZFLQ_8B7aHt5s9IH5YviZ3b4TL/view?usp=sharing

                       

Η αποτύπωση του Ηλιοκεντρικού Συστήματος σε αρχαίο μας ιερό.

Η εισήγηση "Η αποτύπωση του Ηλιοκεντρικού Συστήματος σε αρχαίο μας ιερό", παρουσιάστηκε από την κ. Βασιλική Νιαβή, σε εκδήλωση που οργανώθηκε από το Λαϊκό Πανεπιστήμιο - Τροφώνια Ακαδημία και το Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Βοιωτίας το Σάββατο 2 Μαρτίου 2024 στο Επιμελητήριο Βοιωτίας. 

 Το Ηλιοκεντρικό σύστημα, 40 χρόνια πριν τη γέννηση του Αρίσταρχου (310-230 π.Χ.), που ιστορικώς αναφέρεται ότι ανακάλυψε το ηλιοκεντρικό σύστημα, ήταν γνωστό και είχε αποτυπωθεί από το ιερατείο στο δάπεδο της Θόλου στην  Επίδαυρο.

Η Θόλος ήταν από τα σημαντικότερα οικοδομήματα του Ασκληπιείου της Επιδαύρου.

Η Θόλος σήμερα, η εικ. από το βιβλίο "Επίδαυρος" της Ελ. Σπαθάρη

 

Θα ξεκινήσω κάνοντας μια περιγραφή του οικοδομήματος της Θόλου.

Η Θόλος της Επιδαύρου υπήρξε ένα από τα ωραιότερα μνημεία της κλασσικής περιόδου, και αυτό προκύπτει από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης, έργο του Πολυκλείτου του νεότερου από το Άργος εγγονού του μεγάλου γλύπτη της αρχαιότητας, ο οποίος εφήρμοσε σ’ αυτό το αρχιτεκτονικό του οικοδόμημα τις πρωτοποριακές του ιδέες. Οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 365 και του 335 π.Χ., αμέσως μετά τη κατασκευή του ναού του Ασκληπιού. 

Από τη θόλο σώζεται το δάπεδο και τα περισσότερα γλυπτά διακοσμητικά της στοιχεία, ούτως ώστε να καθίσταται δυνατή η αναπαράσταση με ακρίβεια.

Η Θόλος, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Καββαδία, ως προς το κάλλος των αρχιτεκτονικών μορφών ήταν ανώτερη και αυτού του Ερεχθείου, κατά δε την τεχνική της επεξεργασία ανταγωνιζόταν   τον Παρθενώνα. 

Στην Ομηρική εποχή η λέξη θόλος αναφερόταν στα κυκλοτερή οικοδομήματα διαφόρων χρήσεων. Κατά τους νεότερους χρόνους η λέξη μετεξελισσόμενη απέκτησε την έννοια του ουράνιου θόλου στο μακρόκοσμο και του κρανίου θόλου στο μικρόκοσμο, αλλάζοντας γένος από θηλυκό  σε αρσενικό.

Από τα πιο γνωστά κυκλοτερή  οικοδομήματα είναι η Θόλος των Δελφών, στη Σαμοθράκη, η θόλος της Αρσινόης, και το Φιλίππειον της Ολυμπίας. Θόλος υπήρχε στο Ακραίφνιο, αντίγραφο της θόλου των Δελφών, μικρότερων διαστάσεων αγνώστου χρησιμότητας. 

 

Αναπαράσταση της Θόλου (πηγή:epidavrosnews.com) 

Ο Παυσανίας, περιηγητής (2^ος αι. μ.Χ.),  στο βιβλίο του Κορινθιακά (27, 2-3), κάνει μια σύντομη αναφορά για το Μνημείο:  «Απέναντι  στον ναό <του Ασκληπιού> είναι ο τόπος όπου κοιμούνται οι προσκυνητές του  θεού. Ένα κυκλικό οικοδόμημα, κτισμένο εκεί κοντά, από άσπρο μάρμαρο, η λεγόμενη θόλος, είναι άξιο θέας. Μέσα στη θόλο υπάρχει ζωγραφική του Παυσίου, που παριστάνει  τον Έρωτα  να έχει παρατημένα τα βέλη και το τόξο και να έχει πάρει και να κρατάει στα χέρια του λύρα. Είναι ζωγραφισμένη επίσης εδώ η Μέθη  να πίνει από μεγάλη κούπα, έργο και τούτο του Παυσίου.  Η κούπα φαίνεται σαν αληθινή γυάλινη και μπορεί να κανείς να ειδή μέσα απ΄ αυτήν το πρόσωπο της γυναίκας».

Η Αγλαΐα Αρχοντίδου Αργύρη, Αρχαιολόγος, στο βιβλίο της Επίδαυρος (σ. 22-26) δίδει την εξής περιγραφή:

«Κοντά στο ναό του Ασκληπιού βρίσκονται τα λείψανα ενός περίκεντρου οικοδομήματος, της Θόλου. Είχε κυκλικό σηκό, πτερό (εξωτερική κιονοστοιχία) και εσωτερική κιονοστοιχία.

Στην είσοδο που ήταν στα ανατολικά όπως στους ναούς, οδηγούσε μια ράμπα.

Την εξωτερική δωρική κιονοστοιχία αποτελούσαν 26 κίονες, /που στήριζαν ένα δωρικό θριγκό, /στολισμένο με μετόπες ανάγλυφες με ρόδακα και τρίγλιφα.

Η εσωτερική κιονοστοιχία είχε 14 Κορινθιακούς κίονες. Μεταξύ των δύο κιονοστοιχιών παρεμβάλλετε ο τοίχος του σηκού, από άσπρο μάρμαρο, που είχε παράθυρο, για να μπαίνει το φως.

Την πόρτα του σηκού στόλιζαν πολλά ανάγλυφα κοσμήματα, κυμάτια και ωά.

Το δάπεδο ήταν στρωμένο με άσπρες και μαύρες πλάκες από ασβεστόλιθο.

Αναπαράσταση της Θόλου, από το βιβλίο "Επίδαυρος" της Ελισάβετ Σπαθάρη

Στο κέντρο σχηματιζόταν ένας πλατύς κύκλος, από μαύρη πέτρα. Στο κέντρο του ήταν μια κυκλική άσπρη πέτρα, κινητή, ώστε να αφαιρείται εύκολα από εκείνον, που θα ήθελε να κατέβει στο υπόγειο, με τους τρεις ομόκεντρους διαδρόμους. Στην αρχή θεωρήθηκε από τον ανασκαφέα αποθήκη πολύτιμων αντικειμένων. Η οικοδομική επιγραφή των δαπανών του ιερού, ονομάζει την Θόλο «ΘΥΜΕΛΑ» γι' αυτό υποστηρίχτηκε πως η θόλος ήταν τόπος εστιάσεως των ιερέων».

 

Τι ήταν η Θυμέλη ή Θυμέλα;

Στο Λεξικό της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας του Σταματάκου διαβάζουμε ότι η λέξη Θυμέλη, εκ του ρήματος  θύω, σημαίνει τόπος θυσιών, θυσιαστήριον,  ψηλό τετράγωνο πλάτωμα, σχήματος βωμού στο μέσον της ορχήστρας των θεάτρων  αλλά και ιερός τόπος, σηκός (ο κύριος εσωτερικός χώρος του ιερού).

Η Λέξη Θυμέλη είναι σύνθετη λέξη από τοΘυ+μέλη και  αναφέρεται στη θυσία των μελών του ζώου, του οποίο το δέρμα – κώδιον- θα χρησιμοποιείτο ως στρώμα πάνω στο οποίο θα κοιμόταν ο ασθενής, ο οποίος θα υποβάλλετο σε θεραπεία δια της εγκοιμήσεως. Κατά τη διάρκεια της εγκοιμήσεως ο ασθενής θα έβλεπε τον θεό, ο οποίος είτε θα τον θεράπευε ο ίδιος   είτε θα του αποκάλυπτε τον τρόπο θεραπείας του.

Οι δυο σειρές κιόνων στήριζαν οροφή με μαρμάρινα φατνώματα φυτικής διακόσμησης. Τα φατνώματα είναι τα κενά που σχηματίζονται καθώς διασταυρώνονται τα δοκάρια στην οροφή ενός κτηρίου καθώς και οι διακοσμητικές πλάκες με ζωγραφιές ή ανάγλυφα, που καλύπτουν τα κενά αυτά.

           

 Τα φατνώματα της οροφής (Εικ Μουσείο Επιδαύρου)

Το κτίριο στεγαζόταν από κωνική, ξύλινη στέγη με ένα πολύπλοκο σύστημα μαρμάρινων κεραμιδιών, ενώ στην κορυφή της στέγης είχε τοποθετηθεί ένα περίτεχνο φυτικό ακρωτήριο.

Κάτω από το περίπλοκο δάπεδο υπήρχαν  τρεις κυκλικοί διάδρομοι που επικοινωνούσαν μεταξύ τους με ανοίγματα ενώ φράγματα στις κατάλληλες θέσεις ανάγκαζαν τον εισερχόμενο να ακολουθήσει μαιανδροειδή πορεία.  Η διάμετρος του οικοδομήματος είναι 21, 76 μ.

Το κυκλικό σχήμα του οικοδομήματος, που συνήθως χαρακτηρίζει ταφικά οικοδομήματα,   καθώς και η λαβυρινθώδης μορφή του υπογείου με τους σκοτεινούς διαδρόμους παραπέμπει στο χθόνιο χαρακτήρα του Ασκληπιού, επιτρέποντας την ερμηνεία της θόλου ως κτίριο που στέγαζε την υπόγεια κατοικία του Θεού. Εξάλλου σύμφωνα με τον μύθο, ο θεός θεράπευε τους πιστούς μέσα από τη Γη.

Οι τρεις περίπλοκοι κυκλικοί διάδρομοι

Η Θόλος καταστράφηκε τον 6^ο αι. μ.Χ από σεισμό , ενώ γύρω στον 16^ο αιώνα άρχισε η διαρπαγή  των πώρινων μελών, η ασβεστοποίηση των μαρμάρων και η αφαίρεση των μεταλλικών στοιχείων της.  

Σήμερα, μετά τα έργα αποκατάστασης που έγιναν,  σώζονται μόνο οι τρεις στερεοβάτες της ανωδομής και ο υπόγειος λαβύρινθος. Τοποθετήθηκαν  ορισμένοι κίονες στη θέση τους ώστε να διασωθεί το μνημείο και με την ολοκλήρωση της μορφής του, να αποκτήσει και πάλι την μορφολογική του ταυτότητα ως έργο τέχνης.

Στην κλασσική Ελλάδα δεν υπήρχε διάκοσμος των ιερών μνημείων με την σημερινή έννοια, αλλά  διά+κόσμος, δηλ.  ακριβής περιγραφή του κόσμου δια των συμβολικών παραστάσεων,  από:

·        την ουράνια σφαίρα ( αστρονομικά φαινόμενα)

·        τη Μυθολογία

·        μορφές του φυτικού και ζωικού βασιλείου και

·        γεωμετρικά σχήματα  

Όλα τα παραπάνω στοιχεία εμφανίζονται στη θόλο της Επιδαύρου.

Εμείς  θα ασχοληθούμε βασικά με τον διάκοσμο που έχει σχέση με το ηλιακό μας σύστημα.

Ο επισκέπτης της εποχής εκείνης όταν αντίκριζε τη θόλο το πρώτο πράγμα που έβλεπε ήταν οι 26 δωρικοί κίονες του περιστυλίου, οι οποίοι  αναπαριστούν, τον Μέγα Ενιαυτό ή μετάπτωση του άξονα της Γης ή απλώς μετάπτωση.

Τι  είναι ο Μέγας Ενιαυτός;

 Γνωρίζουμε ότι η Γη εκτελεί δυο κινήσεις, μία γύρω από τον άξονά της και μία γύρο από τον ήλιο.Επίσης γνωρίζουμε ότι η  γη δεν είναι στρογγυλή αλλά εξογκωμένη στον ισημερινό, η  έλξη του Ήλιου πάνω σε αυτό το εξόγκωμα είναι άνιση, γιατί το μέρος του εξογκώματος που βλέπει τον Ήλιο λόγω μικρότερης απόστασης έλκεται περισσότερο από ότι το υπόλοιπο του πλανήτη.

Η έλξη αυτή αναγκάζει την γη να κάνει μία γυροσκοπική κωνική κίνηση σαν μία σβούρα έτοιμη να πέσει, με αποτέλεσμα να έχουμε μια αργή και συνεχή αλλαγή κατεύθυνσης του άξονα περιστροφής της, μια μετάπτωση, διαγράφοντας μία νοητή κωνική επιφάνεια με κορυφή το κέντρο της γης. Η περιστροφή αυτή ολοκληρώνετε σε 25.796 χρόνια. Την μετάπτωση του άξονα της Γης την ανακάλυψε ο Ίππαρχος.

 

Στην εικόνα βλέπετε την κίνηση που κάνει η Γη σαν μια σβούρα (από το βιβλίο των Δανέζη -  Θεοδωσίου: «Ο Κύκλος του Χρόνου»).

Εξαιτίας του φαινομένου της μετάπτωσης του άξονα της γης έχουμε την αργή και σταθερή μετακίνηση του Βόρειου Πόλου του ουρανού, με αποτέλεσμα να παίζουν τον ρόλο του Πολικού Αστέρα  διαφορετικά αστέρια.

Σήμερα και μέχρι το 3.000 θα παίζει το ρόλο του πολικού αστέρα το λαμπρότερο αστέρι της Μικρής Άρκτου, πριν από 5.000 ήταν ο Τουμπάν, το λαμπρότερο αστέρι του Δράκοντα, μετά 12.000 θα είναι ο Βέγας, το λαμπρότερο αστέρι της Λύρα.

 Τώρα ας επιστρέψουμε στη Θόλο της Επιδαύρου.

Οι 26 κίονες λοιπό αναπαριστούν τα περίπου 26.000 χρόνια που χρειάζεται η γη για ολοκληρώσει τον κύκλο του Μέγα Ενιαυτού. Η απόσταση του ενός κίονα από τον άλλο αντιστοιχούν σε 1000 έτη.

Ο επισκέπτης  της Θόλου αφήνοντας πίσω του το δωρικό περιστύλιο με τους 26 κίονες και προχωρώντας εσωτερικά αντίκριζε  τον κυκλικό τοίχο του σηκού και διαμέσου της ξύλινης εισόδου, με τον εξαιρετικό διάκοσμο,  έμπαινε στο σηκό.

 

Αναπαράσταση του εσωτερικού της Θόλου, από το βιβλίο Επίδαυρος της Ελ. Σπαθάρη

 Εκεί έβλεπε το δεύτερο περιστύλιο με τους 14 κορινθιακούς κίονες και το δάπεδο που ήταν στολισμένο με 6 ρομβοειδής τροχιές από άσπρες και μαύρες πλάκες  και στο κέντρο μια λευκή στρογγυλή πέτρα που περιβαλλόταν από έναν πέτρινο, μαύρο κύκλο.   

Η διακόσμηση του δαπέδου του σηκού της θόλου αναπαριστά το ηλιοκεντρικό σύστημα.

Απεικόνιση του δαπέδου ( Μουσείο Επιδαύρου)

Στο κέντρο του κύκλου η λευκή στρογγυλή πέτρα αναπαριστά τη διάπυρη μάζα του ήλιου. Ο παντεπόπτης ήλιος. Η διάμετρός της είναι μεγαλύτερη από την βάση των εσωτερικών και εξωτερικών κιόνων.

 

Ας δούμε πως περιγράφεται ο Ήλιος στον Ορφικό Ύμνο.

« Άκουσον με μακάριε, συ που έχεις  παντεπόπτη,  αιώνιον οφθαλμόν,

Τιτάνα χρυσαυγή, Υπερίωνα, ουράνιο φως.

 Αυτογέννητος, ακάματος, γλυκειά θέαση των ζώντων

 εκ δεξιών γεννάς την αυγή κι εξ ευωνύμων την νύχτα,

 που ρυθμίζεις τη σύγκραση των εποχών, χορεύοντας με τέσσερα πόδια...

Χρυσολύρη, που έλκεις τον εναρμόνιο δρόμο του κόσμου,  σημάντορα των αγαθών έργων, ωροτρόφε Κούρε…

γαλήνιε, ολόλαμπε, περιφερόμενε,  οφθαλμέ του κόσμου... 

…οφθαλμέ της δικαιοσύνης, φως της ζωής….»

(απόδοση Γ. Λαθύρης).

        Γεννάται το ερώτημα γιατί έχουμε έξι ομόκεντρους κύκλους;

Και πάλι θα ζητήσουμε τη βοήθεια του Ορφικού Ύμνου για τα Άστρα.  (απόδ. Λ. Λαθύρης)

 «Αστέρες ουράνιοι, της μυστικής Νύκτας προσφιλή τέκνα,                   σεις που κύκλους κάνετε χορεύοντας γύρω από θρόνο,  (ήλιο)             ανταύγεια εκπέμπετε, διάπυροι, αιώνιοι γεννήτορες των πάντων...         ... σε επτά φωτεινές ζώνες σας βλέπουμε να κινείστε μέσα στον αέρα  ...  ....  ουράνιοι, αλλά και χθόνιοι, πυρίδρομοι, πάντοτε ακαταπόνητοι..."                                         

Εικ. από το βιβλίο της Αλτάνη : Άρρητοι Λόγοι :Επίδαυρος

Οι έξι ομόκεντροι κύκλοι της Θόλου αναπαριστούν τις έξι τροχιές των τότε γνωστών πλανητών, Ερμού, Αφροδίτης, Γης, Άρεως, Διός και Κρόνου και στη μέση έχουμε  το έβδομο ουράνιο σώμα, τον Ήλιο.

Κοιτάζοντας προσεκτικά το σχέδιο με τους 6  ομόκεντρους  κύκλους διαπιστώνουμε ότι δεν έχουν όλοι οι πλανήτες την ίδια απεικόνιση σε σχέση με την τροχιά τους.  

     Θα αναφερθώ πρώτα στις δυο τροχιές: του  Ερμή και της Αφροδίτης.

Ο Ήλιος στο κέντρο και οι τροχιές των πλανητών: Ερμή και Αφροδίτη  (Εικ. από το βιβλίο της Αλτάνη :" Άρρητοι Λόγοι :Επίδαυρος")

Οι 2 εσωτερικοί πλανήτες , ο Ερμής και η Αφροδίτη , ευρισκόμενοι μεταξύ Γης και Ηλίου έχουν διαφορετική απεικόνιση στο σχέδιο, όσον αφορά την τροχιά τους. Κατ’ αυτόν  τον τρόπο δηλώνεται η διαφορετική οπτική γωνία, που παρουσιάζουν, καθώς τους βλέπουμε από τον πλανήτη Γη και αυτό φανερώνει αστρονομική γνώση. Διότι ο Ερμής φαίνεται σαν να μην απομακρύνονται από τον ήλιο πέρα των 28 μοιρών, ενώ η Αφροδίτη των 48 μοιρών από την κάθε πλευρά του Ήλιου, πλην όμως και αυτοί περιφέρονται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο.

        Οι 4 τροχιές : Γης – Άρεως- Διός – Κρόνου

Οι τροχιές των πλανητών : Γης, Άρεως, Διός και Κρόνου

Η Κίνηση της Γης, ως προς την τροχιά της εντός του πλανητικού συστήματος είναι όμοια με των άλλων τριών πλανητών και για αυτό έχουν την ίδια απεικόνιση.  

 

       Γιατί έχουμε διχρωμία στους ρόμβους; Είναι μια καλλιτεχνική έμπνευση;

Η διχρωμία των ρόμβων του τροχιών του Ηλιακού συστήματος δηλώνουν την ημέρα και την νύκτα των πλανητών.

 

Γιατί οι τροχιές έχουν ρομβοειδή σχήματα;

Ρόμβος σύμφωνα με το λεξικό της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας του Σταματάκουείναι1^ον: παν το δυνάμενο να περιστραφεί, στρόβιλος, σβούρα και 2^ον:  η περιστροφική κίνηση.

Στον ΟρφικόΎμνο για τον Ήλιο διαβάζουμε τον στίχο:

 «…ρόμβου απειρεσίουδινεύμαινοίμον ελαύνων» 

«…με περιστροφές κινείσαι στο δρόμο του απέραντου ρόμβου» (απόδοση. Γ. Λαθύρης)

Οι αρχαίοι γνώριζαν ότι οι πλανήτες κινούνται ρομβοειδώς – κυκλικώς - σε ελλειπτικές τροχιές. Επομένως οι ρόμβοι μας δηλώνουν μια γνώση που είχαν οι πρόγονοί μας και δεν ήταν απλά μια καλλιτεχνική έμπνευση.

       Και η σελήνη πού υπάρχει;

Η σελήνη δεν εμφανίζεται στο δάπεδο δίπλα στη Γη ως δορυφόρος της. Δεν θα μπορούσε όμως να λείψει γιατί ο ρόλος της είναι καθοριστικός. Εάν ο Ήλιος είναι ο  αστέρας της ημέρας, η Σελήνη είναι ο   λαμπρός αστέρας της νύχτας, «ευάστερος», «εννύχιος» δηλ. νυχτόβιος, αλλά και «δαδούχος», «φαεσφόρος» δηλ. φωσφόρος, «αυγάστειρα» (ανταυγόπεμπτη) μερικά από τα επίθετά της στον Ορφικό Ύμνο. 

Οι 14 κίονες οι οποίοι βρίσκονται γύρω από τις τροχιές είναι η αναπαράσταση της Πανσελήνου, την 14^η μέρα. Ταυτόχρονα οι 14 κίονες μαζί με τα 14 διαστήματα μεταξύ των κιόνων, χρώματος μαύρου καλύπτουν το σύνολο των 28 ημερών που χρειάζεται να ολοκληρώσει την περιστροφή της  γύρω από τον άξονά της αλλά και την περιστροφή της γύρω από τη Γη.

Μετρώντας τα στοιχεία του πλανητικού συστήματος και τα κενά διαστήματα που βρίσκονται μεταξύ τους στη Θόλο παίρνουμε  άθροισμα 360.

Μετρώντας βρίσκουμε:

 Ήλιος = η μονάς =1

Οι ρόμβοι άσπροι και μαύροι είναι:

• 2 τροχιές (Ερμού και Αφροδίτης):                         28 +28=56
• 4 τροχιές (Γης, Άρεως, Διός, Κρόνου):                  56Χ4 = 224

•  Κιονοστοιχία Σελήνης:  14 κίονες+14 διαστήματα =           28

• Κιονοστοιχία Μέγα Ενιαυτού:  26 κίονες + 26  διαστήματα =52
•                                                    Σύνολον  : 56+224+28+52= 360 + 1 

Το έτος των αρχαίων λαών αποτυπώθηκε στη Θόλο της Επιδαύρου. Ο ήλιος εντός 360 ημερών ολοκλήρωσε ένα κύκλο και δια της μονάδας εισέρχεται στο νέο ετήσιο κύκλο του.

Οι αρχαίοι λαοί με διαφορετικούς τρόπους ο καθένας,  κάθε τέσσερα χρόνια συνήθως, συμπλήρωναν τις επί πλέον πέντε ημέρες των τεσσάρων ετών, ώστε να μην συμπαρασύρονται προς τα πίσω οι εποχές.

 Το ότι το οικοδόμημα αυτό «μιλάει» για τον Ήλιο μας το φανερώνουν και άλλα στοιχεία όπως τα ανθέμια στην κορυφή της θριγκού, τα οποία είναι κατεξοχήν ηλιακά διακοσμητικά. Στον κυκλικό τοίχο του σηκού υπήρχε μια ζωγραφική αναπαράσταση με τον Ερμή  να έχει παρατημένα τα βέλη και το τόξο και να κρατά την λύρα.

Ρόδακες

Ανθέμια

 Η λύρα κατ’ εξοχήν  όργανο του Απόλλωνα. Άλλο ένα στοιχείο που μας φανερώνει ότι η  θόλος ήταν αφιερωμένη στον Ήλιο – Απόλλωνα, στον «χρυσολύρη», επίθετο που του δίνεται στον  Ορφικό Ύμνο, και το οποίο συνδέει τις χρυσές ακτίνες του φωτός με τις χρυσές χορδές της λύρας του. 

 Κυρίες κύριοι η Θόλος της Επιδαύρου κρύβει πολλά μυστικά, όπως και όλα τα ιερά μνημεία των προγόνων μας, εγώ σήμερα εδώ με τις μικρές μου δυνατότητες προσπάθησα να δώσω ένα ελάχιστο δείγμα από αυτά.

Εικ. από το βιβλίο της Αλτάνη: "Άρρητοι λόγοι : Επίδαυρος"

 

Κλείνοντας την ομιλία μου θα ‘θελα να σας αναφέρω ότι η τα Μυστικά της Θόλου της Επιδαύρου αποκαλύφθηκαν από την ερευνήτρια και συγγραφέα Αλτάνη Παλιογιάννη, γνωστή ως Αλτάνη (1933-2000).

Το έτος 2006 προσκαλεσμένη στο Παγκόσμιο Συνέδριο Πυρηνικής Φυσικῆς παρουσίασε  τα ευρήματά της σχετικά με  τη Θόλο της Επιδαύρου. Τα ευρήματά της περιέχονται στο βιβλίο με τίτλο: ΑΡΡΗΤΟΙ ΛΟΓΟΙ:  Επίδαυρος, Θόλου Αποκάλυψις».

Αναφορά του ευρήματος αυτού έχει γίνει και στο επίσημο περιοδικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πυρηνικής Ιατρικής και Μοριακής Απεικόνισης – Σεπτέμβριος 2006 (European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging)

Έχει ασχοληθεί με τη μελέτη αρχαίων Μυθολογικών και Φιλοσοφικών κειμένων. Έχει πραγματοποιήσει ομιλίες στην Ελληνική Εταιρία Συμβουλευτικής, αναλύοντας από ψυχολογικής πλευράς μυθολογικά θέματα και  στο Τμήμα Άγχους και Στρες του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών της Ιατρικής Σχολής. Έχει γράψει δέκα βιβλία με τον τίτλο Άρρητοι λόγοι, έχει κάνει πολυάριθμες διαλέξεις και σεμινάρια."

Βιβλιογραφία:

•      Παυσανίας: Κορινθιακά

•      Αλτάνη : «Άρρητοι Λόγοι: Επίδαυρος- Θόλου Αποκάλυψις»

•      Θεοδωσίου – Δανέζης: «Ο Κύκλος του Χρόνου»

•      Αγλαΐα Αρχοντίδου Αργύρη: «Επίδαυρος»

•      Ελισάβετ Σπαθάρη: «Επίδαυρος»

•      Γεώργιος Λαθύρης: «Ορφικοί Ύμνοι»